محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
217
خلاصة الحكمة ( فارسى )
خواص : به جهت اكثر حميات خصوص صفراوى . صنعت آن : پوست بيخ كاسنى هفت مثقال ؛ تخم خيار ، تخم خيار بادرنگ ، تخم خربزهء گرمك ، از هر يك ، پنج مثقال ؛ نيم كوفته در يك من آب و يك چهار يك سركهء انگورى خيسانيده ، پس جوشانيده و صاف نموده ، با قند سفيد نود مثقال ؛ به قوام آورند . شربتى : يك اوقيه . « 1 » شراب كشوث : معمول كه مشهور به بزورى است . صنعت آن : تخم كاسنى ، رازيانه ، انيسون ، تخم خيارين ، تخم خربزهء گرمك ، تخم كشوث ، ريشهء كشوث ، از هر يك ، پنج مثقال ؛ پوست بيخ كاسنى ، پوست بيخ رازيانه ، از هر يك ، هفت مثقال ؛ سركهء انگورى چهل مثقال ؛ قند سفيد هفتاد و پنج مثقال ؛ به دستور مقرر به قوام آورند . « 2 » شراب تفاح / شراب تفاح مطيب / شربت سيب شراب تفاح مطيب : به نسخهء ابن ماسويه گفته كه اين شراب سرد و خشك است . خواص : فم معده را قوت دهد و رنگ رو را نيكو گرداند و بوى دهان را خوش كند و تنگى نفس و وسواس سوداوى و خفقان را سود دارد و حبس قى و اسهال كند . صنعت آن : بگيرند تفاح مز را - يعنى سيب ترش شيرين - و پوست و تخم آن را دور كنند و پنج رطل آن را در هاون سنگى به دستهء سنگى بكوبند ، پس پنج رطل ، نبات سفيد و عسل سفيد خوشبوى ، مصطكى را با وى بياميزند و هر دو را بپزند ، پس دوازده رطل ، آب باران با وى بياميزند و ديگر باره جمله را نيك بپزند ؛ پس يك درم ، مشك تبتى خالص و سه درم عود قمارى و دو درم از هر يك از ، سك و مصطكى رومى ؛ كوفته ، بيخته ، در آن كنند و به كفچه بر هم زنند تا نيكو مخلوط شود و در شيشه كنند و سرش را بپوشند و يك ماه در آفتاب گذارند تا سطبر شود آنگاه در سبوى رنگين كنند و نگاه دارند و به وقت حاجت به كار برند . « 3 »
--> ( 1 ) . همان ، ج 2 ، ص 237 . ( 2 ) . همان ، ص 469 . ( 3 ) . همان ، ج 1 ، ص 604 .